Arap Baharı

Özet

2011 yılı Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri için çok zor geçen bir yıl olmuştur. Diktatör yöneticilere karşı halkın ayaklanmaya başladığı bir dönemdir. Bu ayaklanmalar Tunus’ta başlayacak Tunuslular bu devrime “Yasemin Devrimi” adını verecektir. Başka ülkelere de sıçramasıyla Avrupa’da bu Arap Baharı olarak adlandırılacaktır. Arap baharı altı ülkede olmuş iki ülke hariç diğer ülkelerde bir şekilde halk diktatörü yıkmıştır. Bu ülkeler; Tunus, Mısır, Libya Bahreyn’dir. Henüz başarıya ulaşamamış ülkeler; Yemen ve Suriye’dir. Bu iki ülkede diktatörler yönetimden ayrılmadılar veya ülkeyi terk etmediler ve ülkeler iç savaşa sürüklendi. Ülkeler içinde birçok grup oluştu, yeni terör örgütleri ortaya çıktı ve birbirleriyle savaşmaya başladılar. Bu durumdan bütün dünya etkilendi ve küresel bir sorun oldu. 
                                ANAHTAR KELİMELER 
Arap Baharı, Yasemin Devrimi, Arap baharı ne zaman nerede başladı? Arap baharı hangi ülkelerde oldu? 
1)GİRİŞ 
Arap baharı denilen dönem nasıl başladı? Arap baharı geçekten bahar mı yoksa kış mı oldu? Halkın devriminin başarılı olduğu ülkelerde halk gerçekten kazandı mı yoksa devrimin başarılı olmasına rağmen halk hala eziliyor mu? Arap baharı nerelerde başarılı nerelerde başarısız oldu? Vb. gibi bir sürü soruya bu yazıda cevap arayacağız. 

  2) ARAP BAHARI ÖNCESİ ORTADOĞU 

Arap baharı başlamadan önce Ortadoğu’da ve Kuzey Afrika ülkelerinde yönetimlerin halk üzerinde büyük bir baskısı şiddeti vardı. Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin çoğunun yönetim şekli monarşi idi. Bu ülkelerinin çoğunda ekonomik durumları çok kötüydü. Arap baharının başlamasının en büyük nedenlerinden biri de buydu. Ülkelerde istikrar yoktu, gıda enflasyonu çok yüksekti, işsizlik oranı hat safhada idi. Okumayanları bırakın okul bitirmişler dahi iş bulamıyordu.  

3) ARAP BAHARININ BAŞLANGICI TUNUS  

Arap baharı ilk olarak Tunus’ta başladı. Tunus’unda aynı yukarıda belirttiğimiz ekonomik sorunları vardı. Halkın büyük bir kısmı işsizdi. Bunla beraber devlet başkanı Zeynel Abidin bin Ali ve hükümeti yolsuzluklarla suçlanıyordu. Hükümet yöneticilerinin halkın isteklerinden haberi yoktu. Halk sesini çıkardığı zamanda onları kaba kuvvet ile susturuyorlardı. Tunus Cumhurbaşkanı Zeynel Abidin bin Ali 23 yıldır Tunus’u yönetmekteydi.  
Tunus’ta gösterilerin başlamasının nedeni yine ekonomik sıkıntılardır. 26 yaşındaki Muhammed Buazizi 3 kardeşine annesine ve üvey babası olan amcasına bakıyordu. Buazizi de ülkedeki çoğu okuyup da iş bulamayan geçlerden biriydi. Sokakta meyve sebze satarak ailesine bakıyordu. Şehirdeki zabıta ve yerel polisler onu ve onun gibi satıcıları rahat bırakmıyorlardı. Arabalarına ve ürünlerine el koyuyorlardı. 17 aralık 2011 günü  Buazzizi yine satmak için borçla 200 dolarlık ürün aldı ama satamadan zabıtalar bütün ürünlerine ve arabasına el koydu.  Zabıtalar Buazzi’ye hakaret ettiler ve biri ona tokat attı. Buazizi de zabıtalar tepki olarak valilik binası önünde   kendini ateşe verdi.  Bu olayı duyan Tunus halkı 18 Aralık günü sokağa çıktı. Bu olaylar bir şekilde bastırıldı. 4 Ocak günü Buazizi’nin ölmesi üzerine halk tekrardan sokaklara inerek protestolara başladı. Halk yönetime karşı kin ve nefret doluydu. Zeynel Abidin’in istifa etmesini istiyorlardı ve ‘’Zeynel Abidin defol!’’ diye sloganlar atıyorlardı. Bunun üzerine Zeynel Abidin Bin Ali çözüm olarak ilk önce olağanüstü hâl ilan etti. Olağanüstü hâl çözüm olmak yerine olayları daha da kızıştırdı ve protestolar ülkenin farklı yerlerine yayıldı. Bunun üzerine Zeynel Abidin ikinci çözüm yolu olarak 300 bin kişinin istihdam edileceğini 2014 yılında da görevini bırakacağını açıkladı. Direnen halk bu teklifleri kabul etmedi ve protestolara devam etti. Zeynel Abidin halkı evlerine geri döndürebilmek için 14 Ocak tarihinde sokağa çıkma yasağı ilan etti ama ilk adımı olan olağanüstü halin ilanında olduğu gibi halkı daha çok kızdırdı ve olaylar iyice arttı. Sokağa çıkma yasağına tepki olarak halk içişleri bakanlığı önünde toplandı. Halka polisler gaz bombası, göz yaşartıcı gaz ve ağır silahlarla müdahale etti. Bu müdahaleler sonucu 200’den fazla Tunuslu hayatını kaybetti ve olaylar iyice çığırından çıktı. Olayların böyle büyümesinden dolayı Zeynel Abidin geri adım attı ve besin fiyatlarının düşürüleceğini, iç işleri bakanı ve diğer bakanlarını da olmak üzere bütün hükümetin görevden aldığını duyursa da halk gösterilere devam etti. Çünkü Tunuslular artık Zeynel Abidin ve var olan hükümetinden bıktıkları için onları istemiyorlardı. 14 Ocak günün akşamında Zeynel Abidin Bin Ali görevini bıraktığını açıkladı ve ülkeden kaçtı. Tunus halkı bu haberi coşkulu bir şekilde kutladı. Bu zaferin kazanılmasında sosyal medya ve internetin çok etkisi oldu çünkü halk sosyal medyadan sürekli etkileşim halindeydi. Tunuslular bu zafere “Yasemin Devrimi” adını verdiler. Devrimin adının yasemin olmasının nedeni yine sosyal medyadan çıktı. Bir bloger “Gaz ve mermi atan polise yasemin at!” diye bir slogan oluşturdu. Bu da devrimin ismi oldu. 

3.1) DEVRİMDEN SONRA TUNUS 

Zeynel Abidin Bin Ali hükümeti devrildikten sonra yeni hükümetin kurulması için çalışmalar başladı. 23 Ekim 2011 tarihinde kurucu meclis için seçimler yapıldı. Nahda hareketi bu seçimden birinci parti olarak çıktı. Nahda hareketinin ilk görevi yeni bir anayasa yapmak oldu. 12 Aralık günü Parlamento da Cumhuriyet Kongresi Partisi Genel Başkanı olan Munsif el-Merzuki’yi Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Nahda partisinden Hamah Cibali Başbakan oldu. Tekettül Partisinden Mustafa bin Cafer ise meclis başkanı seçildi. Yönetimde yer alan bu üç partinin bir araya gelmesiyle oluşan koalisyona, “troyka” yani üçlü ittifak şeklinde isimlendirildi. 6 Şubat 2013 Tarihinde Demokrat Yurtseverler Partisi Genel Sekreteri Şükrü Belıyd’e suikast düzenlendi. Bu suikast ülkedeki ideolojik karışıklıkları tekrardan harekete geçirdi ve başbakan hükümeti fesh ettiğini ilan etti. Nahda partisi yeniden hükümet kurdu. Ülkede bazı önemli kişilere yine suikastlar düzenlendi ve hükümet yeniden fesh edildi. Tunus’ta siyasi istikrar bir türlü elde edilemiyordu. Bu kargaşalar devam ederken ülkede DAEŞ terör örgütü de faaliyet göstermeye başladı ve birçok noktada eylemler gerçekleştirdi. DAEŞ’in gerçekleştirdiği eylemlerde çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Bu günlerde ülkede DAEŞ eskisi kadar eylem yapmasa da hala siyasi ve ekonomik istikrar elde edilmiş değil. Devrim yıl dönümlerinde halk hala hayat pahalılığı kötü yaşam koşullarından dolayı protestolar yapmaya devam etmektedir.  
4) ARAP BAHARI MISIR  

Tunus’ta gerçekleşen devrimden sonra Mısır’da da ayaklanmalar meydana geldi. Mısır’ın yönetimde Hüsnü Mübarek vardı. Hüsnü Mübarek aynı Tunus lideri Zeynel Abidin Bin Ali gibi diktatördü. Halkının isteklerini önemsemez, kendi bildiği yapardı. 25 Ocak 2011 günü Mısır halkı Tahrir meydanında toplanmaya başladı. Bugüne “öfke” günü dediler. Halkın öfkeli olma nedeni yine ekonomik sıkıntılardı. Çünkü Mısır’da da işsizlik son derece fazla idi, hayat şartları çok zordu ve enflasyon yine bir hayli fazlaydı. Mısır halkı internet aracılıyla örgütlendi ve yönetime karşı birlik oldular. Buna karşılık Hüsnü Mübarek yönetimi interneti ülke genelinde kapattılar. Mısır polisi gösteri yapan halkı dağıtmak için halka saldırdı fakat Mısır ordusu halkın yanında olduğunu açıkladı. Mısır’da 11 Şubat 2011 tarihine kadar eylemler, gösteriler sürdü. Gösterileri bastıramayacağını anlayan Hüsnü Mübarek görevini bıraktı. Halk elde ettiği zaferi coşkuyla kutladı.  Yönetim boşluğunu doldurmak için Hüsnü Mübarek’in yerini Ahmet Şefik atandı. Daha sonra yapılan cumhurbaşkanı seçimlerinde Mursi kardeşlerden Muhammet Mursi seçimleri kazandı ve Mısır’ın seçilen ilk cumhurbaşkanı oldu. Haziran 2012 tarihinde seçimlerin ikici turu yapılacaktı. Bunu için Mursi bazı önlemler aldı. Bunun üzerine Mısır Yüksek Askeri İdaresi anayasaya yeni maddeler ekledi. Bu maddeler Cumhurbaşkanı olan Mursi’nin yetkilerini kısıtlıyordu. Örneğin subayların atamasını ve hakimlerin atamasını Cumhurbaşkanının elinden alıyordu. Ayrıca Mısır Yüksek Askeri Konseyi; Cumhurbaşkanına ülkedeki temizlik, trafik ve güvenlik gibi büyük sorunları yüz gün içinde çözme emri verdi. Mursi ülkedeki Hüsnü Mübarek’in bütün izlerini silmek, Mısır’ı diğer ülkeler gibi çağdaş ve gelişmiş bir ülke yapmak istiyordu. Fakat zaman zaman Mursi’ye karşı protestolar düzenleniyordu. Bazen de yargı tarafından önü kesiliyor, yapacaklarına izin vermiyordu. Mursi, Yüksek Askeri Konseyi Başkanı Tantavi’nin emekli olmasını istediğini açıkladı. 1 Aralık 2012 tarihinde anayasa referandumunun yapılma kararı alındı. Referandumun 15-22 Aralık tarihlerinde iki aşamalı olarak yapılacağı duyuruldu. Referandumun ilk aşamasında %57 “evet”, ikinci aşamasında da %64 “evet” oyuyla kabul edildi. Bu sonuçlara karşılık olarak Tahrir Meydanı, Mursi karşıtı protestolara sahne oldu. Ülkedeki olayların ve kargaşanın artmasından dolayı Mısır ordusu, 1 Temmuz 2013 de Mursi’ye olayları çözmesi için 48 saatlik bir zaman verildiğini duyurdu. Bu zaman diliminde olayların düzeltilmemesi halinde yönetime asker el koyacaktı. Sorunlar çözülemeyince hükümet Mursi’nin görevinden alındığını duyurdu. Daha sonra asker yönetime el koydu. Mursi tutuklandı ve ceza evine atıldı. Yakın zamanda idam cezası verildi. Bunun üzerine Mursi’nin taraftarları Rabia meydanında darbe karşıtı gösteri başlattılar. 7 Temmuz ‘da Rabia Camii’nin önünde toplanan darbecilere karşı göstericilerle asker arasında büyük bir çatışma çıktı. içlerinde muhabirlerin, kameramanların ve gazetecilerin de bulunduğu seksen kişi öldü. Ordu halka nota vererek bütün meydanları boşaltmasını istedi. Bu karardan sonra Mısır iç savaşa sürüklendi. Halk meydanları boşaltmak yerine daha da doldurdu. Askerle halk çatışma başladı. Askerler göstericilerin üst olarak kullandığı Rabia Camisini ve orada buluna seyyar hastaneleri ateşe verdi ve olağanüstü hâl ilan edildi. Asker olayları insanları öldürerek bastırdı ve Müslüman kardeşler ve çoğu kişiyi gözaltına aldı. Bu göz altına alınan çoğu kişiye idam cezası verildi. 

4.1) ARAP BAHARI SONRASI MISIR 

Arap baharı etkisiyle Mısır diktatör yönetimi yıktı ve yerine demokratik bir yönetim geçti ama bu yönetimde askeri darbe ile bitirildi. Askeri darbe yapan kişi Abdül Fettah es-Sisi şu an devlet başkanı halkın hala yönetimde sözü yok. Halk yine fakirlik ve kötü yaşam ile mücadele ediyor. Sisi, Hüsnü Mübarek gibi bir diktatördür. Halk yine diktatör yönetimine boyun eğmek zorunda kaldı. Bazı gruplar Sisi’ye karşı zaman zaman ayaklanıyor ama onlarda zorla geri püskürtülüyor. Kısaca Arap baharı Mısır için bahar olmadı, yine kış oldu. 

5) ARAP BAHARI LİBYA 

Arap baharı Tunus ve Mısır’dan sonra Libya’ya da sıçradı. Libya’yı diğer ülkelerde olduğu gibi bir diktatör yönetiyordu. Muammer el Kaddafi 42 yıl boyunca Libya’yı yönetti. Arap baharının yaşandığı diğer ülkelerdeki gibi Kaddafi de darbe ile yönetime gelmişti. Kaddafi’nin ünlü yeşil kitabı vardır. Bu kitapta İslam ile Sosyalizmi birbirine harmanlamıştır. Bu sistemede “Cemahiriye” adı vermiştir. Bu sistemde halk birçok komite ile yönetilir fakat bütün komiteler yine Kaddafi’ye bağlıdır. Kaddafi Libya halkının bir kısmına göre “baba” olarak adlandırılmıştır ama büyük bir kısmı için diktatördür. Libya’da ayaklanma 15 Şubat 2011 tarihinde başlamıştır. Bu eylemler mahkeme önünde başlamıştır. Kaddafi bir insan hakları savunucusunu tutuklattırmış halkta buna tepki göstermiştir.17 Şubat günü en çatışmalı günüdür. Bugünde bütün halk sokağa çağrılmıştır. Hapishanelerden kaçan mahkumlarda halkla beraber olup kamu binalarına saldırdılar. Şiddetli çatışmaların sonucunda Bingazi şehrini ele geçirdiler. Sinirler bu kadar gerginken bir cenaze töreninde kolluk kuvvetleri binlerce kişinin üzerine ateş açtı ve çok kişi hayatını kaybetti. Bu olaydan sonra gösteriler ve eylemler  Ecdebiye, Brega, zaviye, Tobruk ve başkent Trablus’a da sıçradı. 21 Şubat günü Trablus’taki halk meclisi ateşe verildi, devlet televizyonu dağıtıldı ve çok sayıda banka yağmalandı. Keskin nişancılar ve helikopterler halkın üzerine ateş açtı. Bunu üzerine Libya’nın önde gelen din adamları Birlermiş Milletlerden yardım istedi. Avrupa ülke liderleri ve ABD lideri Obama, Kaddafi’ye yönetimden çekilmesini söyledi. 22 Şubat günü Kaddafi devlet televizyonundan açıklama yaptı. Diğer liderler gibi çekilmeyeceğini, ülkesini terk etmeyeceğini gerekirse şehit olacağını açıkladı. Bu açıklamadan sonra Libya tam bir yangın yerine döndü ve iç savaşa sürüklenmeye başladı. Kaddafi Trablus’taki gösterileri şiddetle bastırsa da Bingazi ve diğer yerlerde halk ile asker arasında çatışmalar devam ediyordu. Bingazi’nin ardından Brega gibi bazı şehirlerde direnişçilerin eline geçti. Trablus’a çok yaklaşmışlardı. Bunun üzerine Kaddafi yönetimi ağır hava ve kara bombardımanına başladı ve isyancıların ele geçirdiği çoğu yeri geri aldı. Kaddafi’nin bu hareketine karşılık Birleşmiş Milletler toplantı düzenlendi ve koalisyon güçlerinin müdahale etmesi kararı alındı. Fransız savaş uçakları Kaddafi’nin evini ve birçok askeri üstlerine hava saldırısı düzenledi. Evine atılan bombalar Kaddafi’nin ailesinin çoğunu öldürdü. Ama Kaddafi canlı kurtuldu. Koalisyon güçleriyle birlikte ilerleyen muhalifler yine birçok noktayı ve Trablusgarp’ı ele geçirdi. Artık Yeşil Meydanda zafer kutlamaları yapılıyordu. 20 Ekim 2011 günü Kaddafi Sirke’de muhaliflerin eline geçti ve orada halk tarafından linç edilerek öldürüldü. Arap baharından etkilenen Libya’da diktatör liderinden kurtulmuştu.  
5.1) ARAP BAHARI SONRASI LİBYA 

Muammer Kaddafi yıkılalı yaklaşık 8 yıl olmasına rağmen Libya’da hala düzen, güven ve istikrar sağlanamadı. Kaddafi devrildikten sonra Amerika’da yaşayan Kaddafi muhalifi olan General Halife Haftar ülkeye geri döndü. Bingazi’de bulunan İslamcılara karşı savaş başlattı. Trablusgarp Hükemetini tanımayan ve yeni hükümet kuran Tabruk Hükümetini destekliyor. Bu iki hükümet arasında çatışmalar devam etmektedir. Bu kaostan faydalanan İŞİD de Libya’da faaliyet gösterdi ve bazı şehirleri ele geçirdi. Şu an bu üç grup arasında çatışmalar devam etmektedir. Libya halkı bir diktatörden kurtulduk derken şimdi daha büyük sorunlarla mücadele ediyorlar. Ülkede hastalık, açlık ve fakirlik hat safhada. 
6) ARAP BAHARI YEMEN 

Arap baharından etkilenen Yemen’de 11 Şubat 2011 günü 33 yıldır ülkenin başında olan Ali Abdullah Salih’e karşı halk sokaklara indi. Başkent Sana’da başlayan gösteriler kısa bir sürede bütün ülkeye yayıldı. Aralık 2011 tarihinde Abdullah Salih görevini yardımcısı olan Abdurabbu Mansur Hadi’ye bıraktığını açıkladı. Halk devrimi Yemen’de de başarılı olmuş diktatör liderden kurtulmuşlardı. Bu zafer halk tarafından coşkuyla kutlandı. 

6.1) DEVRİM SONRASI YEMEN 

Yemen’de 2012 yılının şuabat ayında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve sonrasında oluşturulan Ulusal Geçiş Konseyi Hükümeti kuruldu. Bu hükümetle birlikte uzun ve sancılı bir ‘”Diyalog Süreci” başladı. Bu diyalog sürecinin amacı ülkede bulunan farklı grupları bir araya getirerek barışı sağlamaktı fakat bunu başaramadı. Bunun üzerine Birleşmiş Milletlerin’in ve Körfez İş Birliği Konseyi’nin (KİK) girişimleriyle 18 Mart 2013 tarihinde Cumhurbaşkanı Hadi’nin başkanlığında Ulusal Diyalog Konferansları yapılmıştır. Bu konferanslar 2 Şubat 2014 tarihine kadar sürdü. Sonuç olarak Yeme’nin 6 federal bölgeye ayrılmasına karar verdi. Bu sırada İran destekli Husiler sürekli gösteri yaparak hükümetin dağıtılmasını ve yerine Ulusal Birlik Hükümetinin kurulmasını istiyorlardı. Husiler’in bu gösterileri artık barışçıl değil çatışmalı olmaya başladı ve 21 Eylül 2014 tarihinde başkent olan Sana’yı ele geçirdiler ve 17 Ocak 2015 tarihinde ise Hadi’nin ofis müdürü olan  Ahmed Avad Mübarek’i kaçırdılar. Husiler bununla da yetinmeyip 20 Ocak’ta Hadi’nin konutunu ve Cumhurbaşkanlığı sarayını kuşatarak kendilerinden birini Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atadılar ve Hadi’ye 24 saat içinde taleplerinin yerine getirmesini istediler ve Hadi’yi ev hapsine aldılar. Hadi istenileni yapmadı ve 22 Ocak tarihinde görevinden istifa ettiğini açıkladı. Husiler ise 6 Şubat’ta yeni bir anayasa manifestası yayımladılar. Bu manifesta ile eski anayasanın değiştirilmeyeceği sadece 5 üyeli “Başkanlık Konseyi” ve 551 sandalyeli “Ulusal Geçiş Meclisinin” kurulması kararlaştırdılar. 16 Şubat 2015’te BMGK’yi Husiler’e kamu kurum ve kuruluşlarından silahlı güçlerinin şart koşmadan geri çekme çağrısı yaptı. Hadi, 21 Şubat 2015’te husilerin elinden kurtuldu ve Aden’e gitti. Burada “Cumhurbaşkanı” sıfatını kullanarak  Husiler’in Sana’da kontrolü ele geçirdiği 21 Eylül 2014 tarihinden itibaren alınan kararların geçerli olmadığını ifade eden bir açıklamada bulundu. Bu açıklamadan sonra Hadi taraftarı silahlı güçler ile Husiler ve devrik lider Salih’in taraftarları arasında 1 Mart’ta silahlı çatışma çıktı. Cumhurbaşkanı Hadi Arap liderlere ve BMGK ‘ye mektup göndererek isyancıların ilerleyişine karşılık silahlı müdahale dahil olmak üzere her türlü yardım istedi. Bu çağrı üzerine 26 Mart 2015’te Suudi Arabistan liderliğinde bir koalisyon kuruldu. Koalisyon, “Kararlılık Fırtınası” adı altında Husiler ve Salih yanlısı güçlere karşı hava harekâtı başlattığını duyurdu. Koalisyon 27 Mart’ta Husiler’den toprakların geri alındığını duyurdu. Ama yemendeki çatışma hala bitmiş değil. Sürekli ortaya yeni gruplar çıkıyor ve çatışmaya dahil oluyorlar. Ülkede çatışmalardan dolayı açlık ve hastalıklar ortaya çıktı. BM’nin raporuna göre Yemen’deki 27,6 milyonluk nüfusun %75’i yaşamlarını sürdürebilmek için insani yardımlara ihtiyaçları var. 
7) ARAP BAHARI BAHREYN
 
Arap baharından etkilenen bir diğer ülkede Bahreydir. Bahreyn’deki siyasi ve ekonomik baskılar Arap baharının etkisiyle 14 Şubat 2011 tarihinde patlak verdi. Halk diğer ülkelerde olduğu gibi internet üzerinden örgütlenerek sokağa çıktı. Polisin eylemcilere müdahaleleri çok sert oldu. Gösterilerin ilk üç gününde polis yedi kişiyi öldürdü. Halk tarafından işgal edilen meydanları kolluk kuvvetleri sert kullanarak boşaltmaya çalışması ülkede eylemleri daha da şiddetlendirdi. Bahreyn’in büyük bir kısmı Şii’dir. Şiilerin en güçlü muhalefeti olan el-vifak da eylemlere destek verdi. Sünni olan hükümet bunu kullanmak amacıyla Şiilerin darbe yapacağını öne sürdü. Buna Sünni halkta tepki gösterdi ve onlarda eylemlere katıldı. Eylemleri daha ilk günden destekleyen sol örgüt olan Vaad rejim tarafından siyasetten men edildi. Vaad’in genel sekreterlik görevini yapan İbrahim Şerif 17 Mart 2011 tarihinde polisler tarafından tutuklandı. İbrahim Şerif 4 yıl hapis yattıktan sonra yani 9 Haziran 2015 tarihinde serbest bırakıldı. İbrahim Şerif 10 Temmuz 2012 de öldürülen 16 yaşındaki Husam Al-Haddad’in anma törenlerinde yaptığı konuşmayla tekrardan dikkatleri üzerine çekti. Bu konuşmada halkı yine isyana teşvik ediyordu. 12 Temmuz 2015 tarihinde göz altına alındı. Şerif’le birlikte çok sayıda gazeteci ve muhalifte göz altına alındı. Ülkede karışıklık hala devam etmekte. Arap baharının başarısız olduğu ülkelerden biri de Bahreyndir. Bahreyn, Arap baharı uluslararası basın ve dünya liderleri tarafından göz ardı edilmiştir. Önümüz günlerde belki Bahreyn’de de Arap baharı başarılı olur ve rejim yıkılır. Bunu ileriki günlerde göreceğiz. 

8) ARAP BAHARI SURİYE  

Arap baharının en sancılı ve en kanlı bir şekilde karşılanan ülkelerden biri şüphesiz Suriye’dir. Suriye’de olaylar iki doktorun telefonda “Otuz yıllık Hüsnü Mübarek yönetimi bile yıkılmış, Kaddafi’de öldürülmüş.” şeklinde konuşmalarından dolayı istihbarat tarafından gözaltına alındılar. Bunun üzerine birkaç ortaokullu öğrencileri duvarlara rejim karşıtı yazılar yazdılar. Bu çocuklarda gözaltına alındı ve işkenceler yapıldı. Bu haber üzerine Dera’nın aşiret reisleri toplanarak o bölgenin istihbarat sorumlusuna giderek çocukların serbest bırakılmasını istediler. Istihbarat şefi hakaretlerle karşılık verdi. Ertesi gün yani 15 Mart 2011 günü Dera’da bin kadar kişi sokağa inerek gösteri yaptılar. Dera bölgesi halkı yapı bakımından özel konumdadırlar çünkü orada yaşayanların çoğu seyittir. Yani Peygamberin soyundan geliyorlar. Dera’da sokağa inen kişi sayısı artmaya başlayınca polis sert bir şekilde müdahale etti ve bazı göstericiler canından oldu. Diğer ülkelerde olduğu gibi ölümler protestoları bastırmadı aksine daha da alevlendirdi ve gösteriler Şam, Hama, Kamışlı, Lazkiye, Humus, Banyas ve Halep’e sıçradı. Protestolar yayıldıkça Esad yönetimi daha sert önlemler aldı ve daha sert müdahale ettirdi. Bunların sonucu Suriye için çok ağır oldu çünkü hala devam eden bir iç savaş başladı. Yönetimin sert müdahalelerine karşın muhalif halk kendi arasında ordu kurdu. Bu ordular rejim kuvvetleri ile silahlı bir şekilde çatışmaya başladı. Şu an Suriye’nin çoğu şehri yıkık dökük, bombalanmayan yer, yıkılmayan bina neredeyse kalmadı. Ülkede birden çok sivil ordu ve terör grupları var. Hepsi toprak hakkı istiyor ve sürekli birbiriyle savaşıyor. Şu an Suriye’de 400 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Milyonlarca kişi ise göçmen durumuna düştü. Türkiye’de 3 milyondan fazla Suriyeli göçmen var. Göçmenlerin bir kısmı Avrupa’ya gitmek için uğraşıyorlar. Bazıları başarılı oluyor bazıları ise can veriyor. Suriye’de barışın sağlanması için muhaliler ve rejim arasında diğer ülkelerin aracılığıyla toplantılar düzenleniyor ama bir türlü anlaşma sağlanmış değil. Bu gidişe göre Suriye’de savaş bir süre daha devam edecek.
 

9)SONUÇ 

Tunus’ta başlayan ve birçok ülkeyi etkisi altında bırakan Arap baharı çoğu ülkede başarılı olsa da birçok insan hayatından oldu. Suriye ve Yemen gibi ülkelerde insanlar hem evsiz kaldı hem de aileleri paramparça oldu. Başarılı olan ülkelere baktığımızda da Tunus hariç diğer ülkelerde istenilen sonucu vermemiştir. Diktatörler gitmiş olabilir ama yerlerine gelenler neredeyse onları aratmıyor. Ortadoğu ve Kuzey Afrika halkı hala ekonomik sıkıntılarla ve diğer birçok sıkıntılarla mücadele etmekte. Bence böyle olmasının nedeni sadece ülke içindeki sorunlar değil, güçlü ülkelerin -örneğin Amerika ve Rusya’nın- o ülkedeki çıkarlarıdır. Bu iki ülkenin veya diğer güçlü ülkelerin üstünlük kurma çabaları yüzünden böyle güçsüz ülkelerde demokrasi gelişmiyor. Halk refaha kavuşamıyor. Süper güçlerin ortadoğu’dan ne zaman çekilecek? Ortadoğu halkı ne zaman huzura kavuşacak? 
 
 
 Mahmut Tangal
 
 
 
 
 

 

Kaynakça
Akadır, K. (tarih yok). Libya’da Arap Baharı. 04 18, 2019 tarihinde TUIC AKADEMİ: http://www.tuicakademi.org/libyada-arap-bahari/ adresinden alındı
Akman, M. A. (tarih yok). Arap Baharı sonrası, Libya’da yaşanan süreç. 04 18, 2019 tarihinde TIMETURK: https://www.timeturk.com/arap-bahari-sonrasi-libya-da-yasanan-surec/haber-130809 adresinden alındı
arap baharı. (tarih yok). 04 09, 2019 tarihinde tarihi olaylar: https://www.tarihiolaylar.com/tarihi-olaylar/arap-bahari-1304 adresinden alındı
ARAP BAHARI VE LİBYA: TARİHSEL SÜREÇ VE DEMOKRATİKLEŞME KAVRAMI. (tarih yok). 04 18, 2019 tarihinde DERGİPARK: https://dergipark.org.tr/download/article-file/215801 adresinden alındı
Arap Baharı ve Nedenleri. (tarih yok). 04 09, 2019 tarihinde tuıc akademi: http://www.tuicakademi.org/arap-bahari-ve-nedenleri/ adresinden alındı
Canlı, E. (tarih yok). Arap Baharı yıllar içinde kışa döndü. 04 21, 2019 tarihinde ANADOLU AJANSI: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/arap-bahari-yillar-icinde-kisa-dondu-/1363365 adresinden alındı
Çandar, C. (tarih yok). Suriye: ‘Arap Baharı’nın ‘Arap Devrimi’ne dönüşme durumu. 04 25, 2019 tarihinde HEINRICH BÖLL STIFTUNG DERNEĞİ TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ: https://tr.boell.org/tr/2014/06/16/suriye-arap-baharinin-arap-devrimine-doenuesme-durumu adresinden alındı
ÇELİK, A. H. (tarih yok). Buazizi’den Rabia’ya, Trablus’tan Şam’a Arap Baharının Sonuçları. 04 20, 2019 tarihinde DERGİPARK: https://dergipark.org.tr/download/article-file/269344 adresinden alındı
DURSUNOĞLU, A. (tarih yok). Yemen devrimcileri ve Arap Baharı devrimcileri. 04 18, 2019 tarihinde YAKIN DOĞUN HABER: http://www.ydh.com.tr/YD435_yemen-devrimcileri-ve-arap-bahari-devrimcileri.html adresinden alındı
Düzgün, Z. A. (tarih yok). Libya’daki Arap Baharı’na Yönelik Türk Dış Politikasına Konstrüktivist Bir Yaklaşım. 04 18, 2019 tarihinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi: http://iibfdergi.ibu.edu.tr/index.php/ijesr/article/view/263/496 adresinden alındı
EDİTÖRÜ, S. O. (tarih yok). Suriye’de Arap Baharının Başlangıç Hikayesi. 04 25, 2019 tarihinde STRATEJİK ORTAKLIK: https://www.stratejikortak.com/2015/12/suriyede-arap-baharnn-baslangc-hikayesi.html adresinden alındı
EKİBİ, T. O. (tarih yok). Yemen Devrimi. 04 20, 2019 tarihinde TARİHİ OLAYLAR: https://www.tarihiolaylar.com/tarihi-olaylar/yemen-devrimi-1303 adresinden alındı
ERDEMOL, M. K. (tarih yok). Tunus kırılgan, Libya parçalı Yemen savaş ve işgal altında. 04 18, 2019 tarihinde BİRGÜN: https://www.birgun.net/haber-detay/tunus-kirilgan-libya-parcali-yemen-savas-ve-isgal-altinda-178514.htm adresinden alındı
Geldi, M. (tarih yok). Devrimden iç savaşa Yemen’de yaşananlar. 04 20, 2019 tarihinde ANADOLU AJANSI: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/devrimden-ic-savasa-yemende-yasananlar/1075207 adresinden alındı
GÜNEŞ, N. (tarih yok). ARAP BAHARI: DİKTATÖRLER YIKILDI PEKİ YA DİKTATÖRLÜKLER? 04 09, 2019 tarihinde ilim ve medeniyet: https://www.ilimvemedeniyet.com/arap-bahari-diktatorler-yikildi-peki-ya-diktatorlukler.html adresinden alındı
İKİZ, D. A. (tarih yok). Arap Baharının Kelebek Etkisi: Batı Dünyasında Beklenen. 04 09, 2019 tarihinde dergipark: https://dergipark.org.tr/download/article-file/452819 adresinden alındı
KARAAĞAÇLI, D. D. (tarih yok). Arap Baharı’na Farklı Bakış . 04 09, 2019 tarihinde turan stratejik araştırma merkezi: http://www.turansam.org/makale.php?id=3182 adresinden alındı
Libya’da Arap Baharı’nın Kışa Dönmesi ve Türkiye’nin Diplomatik Hamleleri. (2016). 04 18, 2019 tarihinde AFAM AFRİKA ARŞTIRMACILAR DERNEĞİ: https://www.afam.org.tr/libyada-arap-baharinin-kisa-donmesi-ve-turkiyenin-diplomatik-hamleleri/ adresinden alındı
Miş, F. C. (tarih yok). Arap Baharı ve Yeni Ortadoğu. 04 09, 2019 tarihinde dergipark: https://dergipark.org.tr/download/article-file/301294 adresinden alındı
MUHABİRİ, A. (tarih yok). Suriye iç savaşı 9. yılına girdi. 04 25, 2019 tarihinde ANADOLU AJANSI: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/suriye-ic-savasi-9-yilina-girdi/1417715 adresinden alındı
ŞEN, Y. (tarih yok). Suriye’de Arap Baharı. 04 21, 2019 tarihinde YASADER: http://www.yasader.org/web/yasama_dergisi/2013/sayi23/54-79.pdf adresinden alındı
TÜRKİYE VE ORTADOĞU BAĞLAMINDA “ARAP BAHARI”. (tarih yok). 04 09, 2019 tarihinde sahip kıran stratajik araştırma merkezi: http://sahipkiran.org/2017/11/26/arap-bahari/ adresinden alındı

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s